मुगु । यतिबेला मुगुका अधिकांश युवाहरु रोजीरोटी एवम जीवन निर्वाहका लागि नेपालका ठूला शहर र भारततिर लागेका छन् । गाउँमा रोजगारीका अवसरहरु नभएपछि उनीहरु ठूला शहर र भारततर्फ गएका हुन् ।
‘गाउँमा उत्पादन गरेको खेतीलेपरिवारको जीवन निर्वाह गर्न ६ महिना पनि नपुग्ने, बर्षेनी बाली लगाउनलाई सिँचाइ सुविधा नहुने साथै अन्य आय स्रोत नहुँदा उनीहरुले गाउँ छाडेका हुन् । स्थानीय सरकारले पनि रोजगारमूखी कार्यक्रमहरु नल्याउँदा युवा पलायन हुँदा गाउँमा जन्ती–मलामीको अभाव हुने गरेको स्थानीइ बताउँछन् ।
जिल्लाका सोरुगाँउपालिका अन्तरगत धैन,कालै,भिई,नार्थर्पु,फोतु,लिब्रु,कच्र्चे,रुम, ख्याल्च,बुम्च,सिरुपटा,खत्याड गाँउपालिकाको अमाले, लुमेरा , सेरी, जाम, जुम्फै, गम्था, कोटडाडा, रासकोटीवाडा, ह्रयाङ्गलु जस्ता गाउँहरु साथै छायानाथ रारा नगरपालिका अन्तरगत रुगा,रोवा,पिना, कार्कीवाडा, ढुम, बाम, मुन्दर कोटीला थार्प, तिर्थलगाउत पाँच दर्जन गाउँका युवाहरु पलायन भएका हुन् ।
सोरुगाँउपालिका–९ कि असौजी नेपाली भन्छिन्,‘गाउँ यतिबेला युवाविहीन छ । कोही विरामी परिहाले स्वास्थ्य केन्द्र पुर्याउने, विवाह–ब्रतबन्धमा सघाउने र कोही मृत्यु हुँदा मलामी जाने मान्छेको अभाव छ ।’स्थानीय सरकारले पनि रोजगारमूलक काम नल्याउने र राम्रा कार्यक्रमहरुमा आफ्ना नातागोताले अवसर पाउने गरेको उनले गुनासो गरिन् ।
मुगुमा एक नगरपालिका र तीन गाउँपालिकाले युवा लक्षित कार्यक्रमहरु ल्याएको दावी गरेका छन् । यहाँ अधिकास युवाहरु भारतका बिभिन्न शहरलगायत नेपालका काठमाडौ, धरान, बुटवल, चितवन, नेपालगंन्ज, भैरहवालगायतका शहरमा युवाहरु मजदुरी र व्यापार गर्न जाने गरेका छन् ।
स्थानीय सरकारका आयोजना वा रोजगारमूलक कार्यक्रमहरुमा आफूहरुको पहुँच नपुगेकाले भारतमा गएर मजदुरी गर्न बाध्य भएको सोरु गाँउपालिका–९का जाडनाथ योगीको भनाइ छ । तर सोरु गाउँपालिका ले युवाहरुलाई गाउँमै रोजगारी दिलाउने उद्देश्यले उपाध्यक्ष कोषमार्फत विभिन्न कार्यक्रमहरु ल्याएको दावी गरेको छ । युवा पलायन रोक्न भावी दिनमा अझ प्रभावकारी कार्यक्रम ल्याउने गाउँपालिका उपाध्यक्ष केशरजंग शाही बताउँछन् ।
