नवलपरासी । भगवान गौतम बुद्धको अष्टधातु रहेको नवलपरासीको रामग्राम स्तुप परिसरमा रु २५ लाखको लागतमा रामजानकी मन्दिर निर्माण कार्य अन्तिम चरणमा पुगेको छ। मंसिर ५ गते रामजानकीको मूर्ति स्थापना तथा प्राणप्रतिष्ठा गरिने र सोही अवसरमा नौ दिनसम्म रामलीला कार्यक्रम आयोजना गरिने भएको छ ।
उद्योग वाणिज्य संघका जिल्ला अध्यक्ष ओमप्रकाश अग्रहरीका अनुसार, रामलीलाका लागि रामको जन्मभूमि अयोध्याबाट धर्मगुरु, प्रवचनकर्ता तथा कलाकारहरु आउने निश्चित भएको छ। यो मन्दिर अग्रहरीको निजी लगानी र स्थानीयको सहभागितामा निर्माण भइरहेको हो। उनले रामग्राम स्तुपपछि नै सो स्थानमा रामजानकी मन्दिरको स्थापना भएको र छेउमै ठूलो मन्दिर निर्माण गरिएको बताए।
ऐतिहासिक र धार्मिक सहिष्णुताको प्रतीक
स्थानीय जानकारहरुका अनुसार रामग्राम स्तुप र रामजानकी मन्दिर दुवै प्राचीन इतिहास बोकेका स्थल हुन्। बौद्धकालमा कोलिय राजाले बुद्धको अस्ति राखेर रामग्राम स्तुप निर्माण गराएका थिए। पछि सम्राट अशोकले स्तुप उत्खनन गर्ने क्रममा रामग्राममा नागवंशीहरुको आग्रहमा उत्खनन नगरी पोखरी र बौद्ध विहार निर्माण गराएका थिए।
मौर्यकालको अन्त्यपछि मगधका सेनापति पुष्पमित्र सुगंले सत्ता हत्याएपछि बौद्ध धर्मलाई नष्ट गरी सनातनी हिन्दु धर्म स्थापित गराउने अभियान चलाएको र सोही क्रममा रामग्राम स्तुप नजिकै झरही खोलाको पश्चिममा रामजानकी मन्दिर बनाउन लगाएको हुन सक्ने जानकारहरुको भनाइ छ। यद्यपि, गुप्त शासनकालमा दुवै धर्मलाई संरक्षण, व्यवस्थापन र प्रवर्धन गरी धार्मिक सहिष्णुता कायम गर्ने प्रयास भएको स्थानीय बताउँछन्।
विकास र संरक्षणका प्रयासहरु
रामग्राम नगरपालिकाले रामग्राम स्तुप क्षेत्रको विकास, संरक्षण र प्रवर्धनका लागि रामग्राम विकास कोष स्थापना गरी काम गर्दै आएको छ। स्थानीय स्तरबाट पनि कुटीको रुपमा रहेको रामजानकी मन्दिरमा हिन्दु संस्कृति अनुसारका कार्यक्रम हुँदै आएका छन्।
नागरिक समाजका पूर्व अध्यक्ष राधेश्याम सिंह सैथवारका अनुसार, नेपालीहरु बुद्ध र रामलाई एउटै सनातनी धार्मिक समूहको मान्छन्। रामग्राम स्तुप बौद्धहरुको आस्थाको केन्द्र हो भने रामजानकी मन्दिर हिन्दुहरुको आस्थाको केन्द्र हो। दुवै प्राचीन स्थलको संरक्षण र प्रवर्धन आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ।
विदेशीको चासो, स्वदेशीको निष्क्रियता
स्तुप क्षेत्रमा थाईल्याण्ड, कोरिया, चीन र जापानले जग्गा खरिद गरी विहार निर्माण गराउँदै आएका छन्। तर, नेपाल सरकार र स्थानीय निकायबाट बौद्ध विहार वा मन्दिर निर्माणमा खासै काम हुन नसकेकोमा सैथवारले दुःख व्यक्त गरे।
अद्वितीय रामग्राम स्तुप
बौद्ध दर्शनका अनुसार, भगवान बुद्धको महापरिनिर्वाणपछि धातु वितरण गरी बनेका स्तुपमध्ये रामग्राम स्तुप मात्रै आफ्नो मौलिक अवस्थामा अवस्थित छ। यो अध्यात्मिक अभ्यासका लागि महत्त्वपूर्ण स्थल हो।
